Okyanus beyaz yüzgeçli köpekbalığı
Okyanus beyaz yüzgeçli köpekbalığı (Carcharhinus longimanus), tropik ve ılık ılıman denizlerde yaşayan büyük bir pelajik gereksinimli köpekbalığıdır. Uzun, beyaz uçlu, yuvarlak yüzgeçleri olan tıknaz bir gövdeye sahiptir. Türleri tipik olarak yalnızdır, ancak gıda konsantrasyonlarında çok sayıda toplanabilirler. Kemikli balıklar ve kafadanbacaklılar diyetinin ana bileşenlerini oluşturur ve dişiler canlı doğum yapar.
Yavaş hareket etmesine rağmen, köpekbalığı fırsatçı ve saldırgandır ve gemi enkazından sağ kurtulanlar için tehlikeli olduğu söylenmektedir. IUCN Kırmızı Listesi, türün kritik tehlike altında olduğunu kabul etmektedir. Son araştırmalar, yüzgeçleri ve etleri için hasat edildiğinden popülasyonların hızla azaldığını gösteriyor. Diğer köpekbalığı türlerinde olduğu gibi, beyaz yüzgeçli de tüm yaşam alanı boyunca giderek artan bir balıkçılık baskısıyla karşı karşıyadır.
Taksonomi
değiştirOkyanustaki beyaz yüzgeçli köpekbalığı veya daha küçük beyaz köpekbalığı, 1831 yılında köpekbalığına Carcharhinus maou adını veren doğa bilimci René-Primevère Lesson tarafından tanımlandı. Daha sonra 1861'de Kübalı Felipe Poey tarafından Squalus longimanus ismiyle tanımlandı. Pterolamiops longimanus adı da kullanılmıştır. Okyanus beyaz yüzgeçli köpekbalığına birçok ad verilir: Kahverengi Milbert'in kum çubuğu köpekbalığı, kahverengi köpekbalığı, gemi enkazı köpekbalığı, nigano köpekbalığı, okyanus beyaz uçlu balina avcısı ve beyaz yüzgeçli köpekbalığı[1]
Uluslararası Zooloji İsimlendirme Komisyonu'nun kurallarına göre, genel olarak ilk yayınlanan açıklama önceliklidir; bu nedenle okyanus beyaz yüzgeçli köpekbalığının geçerli bilimsel adı Carcharhinus maou olmalıdır. Ancak Lesson'un adı o kadar uzun süre unutuldu ki Carcharhinus longimanus ismi geniş çapta kabul görmeye devam etti.[2]
Dağılımı ve yaşam alanı
değiştirDünya çapında 45°K ve 43°G enlemleri arasında bulunur.[3] Sıcaklığın 18 °C (64 °F) C'nin üzerinde olduğu derin, açık okyanuslarda yaşar. 20 °C (68 °F) üzerindeki su sıcaklıklarını tercih eder.[2][4] Bir zamanlar son derece yaygındı ve geniş bir alana yayılmıştı ve hâlâ dünya çapında geniş bir bantta yaşamaktadır; ancak son araştırmalar sayılarının büyük ölçüde azaldığını göstermektedir.[5]
Köpekbalığı zamanının çoğunu okyanusun üst katmanında (150 m (490 ft) derinliğe kadar) geçirir ve açık denizdeki, derin okyanus bölgelerini tercih eder. Bazen karaya yakın yerlerde, yalnızca 37 m (120 ft) kadar sığ sularda bulunur.
Tanım
değiştirC. longimanus'un ayırt edici özelliği uzun, kanat benzeri göğüs ve sırt yüzgeçleridir . Yüzgeçler diğer köpekbalığı türlerinin çoğundan önemli ölçüde daha büyüktür ve dikkat çekici bir şekilde yuvarlaktır. Köpekbalığının burnu yuvarlaktır ve gözleri güzel zarlarla daireseldir.[1]
Davranış
değiştirOkyanus beyaz yüzgeçlisi tipik olarak yalnız yaşar, ancak yiyeceğin bol olduğu yerlerde toplantılar da gözlemlenmiştir.[2] Gündüz ve gece yüzer. Okyanus beyaz yüzgeçlisi genellikle yalnızdır ve yavaş hareket eder ve açık suda su sütununun tepesine yakın bir yerde gezinme eğilimindedir.[1] Yaz aylarında, su yüzeyi daha sıcak olduğunda, okyanus beyaz yüzgeçlileri daha hızlı ve daha derin derinliklerde yüzmeye eğilimlidir.[6] Sudan çıktıkları da gözlenmiştir[7]
Bu tür esas olarak kalamar gibi pelajik kafadanbacaklılarla ve neşter balığı, kürek balığı, barracuda, kriko, mahi-mahi, marlin, ton balığı ve uskumru gibi balıklarla beslenir. Bununla birlikte, diyeti çok daha çeşitli ve daha az seçici olabilir; iplik yüzgeçleri, vatozlar, deniz kaplumbağaları, deniz kuşları, karındanbacaklılar, kabuklular ve deniz memelisi leşleri yediği bilinmektedir. Beyaz uçlular genellikle yiyecek için ipeksi köpek balıklarıyla rekabet eder, bu da onların nispeten yavaş yüzme tarzını agresif gösterilerle birleştirerek açıklamaktadır.[2] Her ikisi de kalamarla beslendikleri için pilot balinaları takip ettikleri biliniyor.[1][8]
Pilot balıkları, yunus balıkları ve remoralar bu köpekbalıklarını takip edebilir.[1] Hawaii açıklarında çekilen bir bireyin derisindeki enayi yara izleri şeklindeki kanıtlar, türün dev kalamarla savaşacak kadar derine dalabildiğini gösteriyor.[9] 16. yüzyıla kadar, köpekbalıkları denizciler tarafından "deniz köpekleri"[10] ve gemi takip eden en yaygın köpekbalığı olan okyanus beyaz uçlu köpekbalıkları olarak biliniyordu. Okyanus beyaz yüzgeçlileri, büyük kemikli balıkların bolluğu nedeniyle kıştan ilkbahara kadar Bahamalar'ın Cat Adası açıklarında çok sayıda toplanır.[8]
Yaşam döngüsü
değiştirÇiftleşme ve doğum, kuzeybatı Atlantik Okyanusu ve güneybatı Hint Okyanusu'nda yaz başında gerçekleşiyor gibi görünüyor, ancak Pasifik'te yakalanan dişilerin yıl boyunca embriyolarla bulunması, orada daha uzun bir çiftleşme sezonunun olduğunu gösteriyor.[2]
Koruma durumu
değiştir2019 itibarıyla, IUCN Kırmızı Listesi, okyanus beyaz yüzgeçli köpekbalıklarını kritik tehlike altında olarak listeliyor çünkü sayıları yaşadıkları her okyanus bölgesinde azalmış görünüyor. Toplam küresel nüfusları bilinmemekle birlikte, "üç nesil boyunca (61,2 yıl) %80'lik azalma olasılığı en yüksek olan" yaklaşık yüzde 98 oranında azaldığı tahmin edilmektedir.
3 Ocak 2013 tarihinden itibaren köpekbalığı, 1953 Yaban Hayatı Yasası kapsamında Yeni Zelanda karasularında tamamen korunmaktadır.[11][12] Yeni Zelanda Koruma Bakanlığı, okyanus beyaz yüzgeçli köpekbalığını Yeni Zelanda Tehdit Sınıflandırma Sistemi kapsamında "Güvenli Denizaşırı" niteleyicisiyle "Göçmen" olarak sınıflandırdı.[13]
Kaynakça
değiştir- ^ a b c d e Bester, Cathleen. "Oceanic Whitetip Shark". Florida Museum of Natural history. 15 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2006. Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi: "flmnh" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ a b c d e Compagno, Leonard J. V. (1984). Sharks of the World: An annotated and illustrated catalogue of shark species known to date. 4, Part 2. Carcharhiniformes. Food and Agriculture Organization of the United Nations. ss. 484-86, 555-61, 588. ISBN 978-92-5-101383-0. 22 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Eylül 2012. Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi: "FAO" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>
etiketi;fishbase
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ Bonfil, Ramón; Nakano, Hideki (2008). "The Biology and Ecology of the Oceanic Whitetip Shark, Carcharhinus Longimanus". Pikitch, Ellen K. (Ed.). The Biology and Ecology of the Oceanic Whitetip Shark, Carcharhinus Longimanus. Blackwell Publishing Ltd. ss. 128-139. ISBN 9780632059959. Birden fazla
|editör-ad=
ve|editör-ilk=
kullanıldı (yardım); r|ad1=
eksik|soyadı1=
(yardım); r eksik|soyadı2=
(yardım) - ^ Baum, J.K.; Myers, R.A. (2004). "Shifting baselines and the decline of pelagic sharks in the Gulf of Mexico" (PDF). Ecology Letters. 7 (3): 135-45. CiteSeerX dead $2
|citeseerx=
değerini kontrol edin (yardım). doi:10.1111/j.1461-0248.2003.00564.x. 16 Şubat 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. - ^ Andrzejaczek, S; Gleiss, A. C.; Jordan, L. K. B.; Pattiaratchi, C. B.; Howey, L. A.; Brooks, E. J.; Meekan, M. G. (2018). "Temperature and the vertical movements of oceanic whitetip sharks, Carcharhinus longimanus". Scientific Reports. 8 (1): 8351. doi:10.1038/s41598-018-26485-3. PMC 5974137 $2. PMID 29844605.
- ^ Papastamatiou, Y. P.; Iosilevskii, G; Leos-Barajas, V; Brooks, E. J.; Howey, L. A.; Chapman, D. D.; Watanabe, Y. Y. (2018). "Optimal swimming strategies and behavioral plasticity of oceanic whitetip sharks". Scientific Reports. 8 (1): 551. doi:10.1038/s41598-017-18608-z. PMC 5765167 $2. PMID 29323131.
- ^ a b Madigan, D. J.; Brooks, E. J.; Bond, M. E.; Gelsleichter, J; Howey, L. A.; Abercrombie, D. L.; Brooks, A; Chapman, D. D. (2015). "Diet shift and site-fidelity of oceanic whitetip sharks Carcharhinus longimanus along the Great Bahama Bank". Marine Ecology Progress Series. 529: 185-197. doi:10.3354/meps11302. Tarih değerini gözden geçirin:
|erişimtarihi=
(yardım); Kaynak hatası: Geçersiz<ref>
etiketi: "Madigan2015" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ "This shark fought off a deep-sea squid, first-ever picture reveals". Animals. 5 Haziran 2020. 28 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2021.
- ^ Marx, R.F. (1990). The History of Underwater Exploration. Courier Dover Publications. s. 3. ISBN 978-0-486-26487-5. 30 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Temmuz 2016.
- ^ "Endangered whitetip sharks to be protected". New Zealand Government. 27 Eylül 2012. 15 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2012.
- ^ "Wildlife (Oceanic Whitetip Shark) Order 2012". New Zealand government gazette. 6 Aralık 2012. 5 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2015.
- ^ Duffy, Clinton A. J.; Francis, Malcolm; Dunn, M. R.; Finucci, Brit; Ford, Richard; Hitchmough, Rod; Rolfe, Jeremy (2018). Conservation status of New Zealand chondrichthyans (chimaeras, sharks and rays), 2016 (PDF). Wellington, New Zealand: Department of Conservation. s. 9. ISBN 9781988514628. OCLC 1042901090. 28 Ocak 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2019.
Dış bağlantılar
değiştir- "Introducing an ongoing study of the Oceanic Whitetip Shark in the Red Sea". longimanus.info. 8 Aralık 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- Oceanic Whitetip Shark Carcharhinus longimanus at marinebio.org
- Sealife'da Okyanus beyaz yüzgeçli köpekbalığı fotoğrafları koleksiyonu